ความเป็นกรด-ด่างของดิน คืออะไร?

ดิน, ปลูกปาล์มน้ำมัน, ประเภทของดิน

  • กรด หมายถึง สารประกอบที่มีไฮโดรเจนประกอบอยู่เมื่อละลายน้ำก็จะแตกตัวให้ไฮโดรเจนไออน (H+) (กรดในชีวิตประจำวัน เช่น น้ำส้มสายชู น้ำมะนาว น้ำอัดลม)
  • ด่าง หมายถึง สารประกอบจำพวกไฮดรอกไซด์ของโลหะแอลคาไลด์ ซึ่งละลายน้ำจะแตกตัว ให้ไฮดรอกไซด์ไออน (OH-) เสมอ มีรสฝาด ถูกมือลื่นคล้ายสบู่ (ด่างในชีวิตประจำวัน เช่น น้ำขี้เถ้า น้ำยาล้างจาน สบู่ แชมพู ผงฟู ผงซักฟอก)
  • ดินกรด หรือ ดินเปรี้ยว หรือดินเปรี้ยวจัด หมายถึง ดินที่มีระดับ pH ต่ำกว่า 7 มีวิธีการแก้ไขดินกรดโดยเติมปูนขาว หินปูนบด หรือ ใส่น้ำท่วมขังบริเวณที่เป็นกรด
  • ดินด่าง หมายถึง ดินที่มีระดับ pH สูงกว่า 7  มีวิธีการแก้ไขดินด่างโดยเติมอินทรีย์วัตถุหรือปลูกพืชบำรุงดิน

 

ความเป็นกรด – ด่างของดิน มีความสำคัญอย่างไร

ความเป็นกรด-ด่าง เป็นตัวควบคุมการละลายธาตุอาหารในดิน ให้ออกมาอยู่ในรูปสารละลายรวมกับน้ำในดิน ถ้าดินมีความเป็นกรด-ด่างไม่เหมาะสม ธาตุอาหารในดินอาจละลายออกมาได้น้อยไม่เพียงพอต่อความต้องการของพืช หรือในทางตรงกันข้ามธาตุอาหารบางชนิดอาจละลายออกมามากเกินไปจนเป็นพิษต่อพืชได้

 

ความเป็นกรด-ด่างของดิน, กรด-ด่าง, ดิน, ค่าความเป็นกรด-ด่างของดิน, ชุดวิเคราะห์ความเป็นกรด-ด่างของดิน
การเก็บตัวอย่างดิน ภายในสวนปาล์ม เพื่อนำไปทดสอบค่าความเป็นกรด-ด่างของดิน

การวัดความเป็นกรด-ด่างของดิน

เก็บตัวอย่างดิน, ปาล์มน้ำมัน, วิเคราะห์ดิน
การวัดด้วยน้ำยาเปลี่ยนสี (Indicator) น้ำยาเปลี่ยนสีจะเปลี่ยนสีไปตาม pH ของดินที่เปลี่ยนไป

วิธีที่นิยมมี 2 วิธีคือ

  • วัดด้วยเครื่องวัดทีเรียกว่า pH Meter หลักการ คือ เปรียบเทียบค่าความต่างศักย์ระหว่าง glass electrode กับ reference electrode ค่าความต่างศักย์ที่ได้จะถูกเปลี่ยนเป็นหน่วย pH
  • การวัดด้วยน้ำยาเปลี่ยนสี (Indicator) น้ำยาเปลี่ยนสีจะเปลี่ยนสีไปตาม pH ของดินที่เปลี่ยนไป เช่น ชุดตรวจวิเคราะห์ความเป็นกรด-ด่างของดิน ของภาควิชาปฐพีวิทยา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

(หน่วยงานที่ให้บริการวัดค่าความเป็นกรด-ด่างของดิน แบบมีค่าใช้จ่าย :
ฝ่ายเทคโนโลยีการเกษตร (ฝทก.) สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) โทร. 02-577-9280 ถึง 1)

 

ความหมายของ ตัวเลขค่า กรด-ด่าง ของดิน (pH)

  • ความเป็นกรด-ด่างของดิน นิยมบอกเป็นค่า pH ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-14
  • ดินที่มี pH mujต่ำกว่า 7 จัดว่าเป็นดินกรด
  • ส่วนค่า pH ที่สูงกว่า 7 จัดว่าเป็นดินด่าง
  • ค่า pH เท่ากับ 7 จัดว่า ดินเป็นกลาง
ชุดวิเคราะห์ความเป็น กรด-ด่าง, ปลูกปาล์มน้ำมัน, ชุดตรวจดิน, ชุดตรวจ กรด ด่าง ดิน, ดิน
โปรโมชั่นฉลองครบรอบ 2 ปี สมัครคอร์สอบรม ทุกรุ่น รับฟรี ชุดวิเคราะห์ความเป็น กรด-ด่าง ของดิน มูลค่า 450 บาท ทุกๆ 1 ที่นั่งครับ

ระดับความรุนแรงกรด-ด่างของดิน

ความเป็นกรด-ด่างของดิน, กรด-ด่าง, ดิน, ค่าความเป็นกรด-ด่างของดิน
ระดับความรุนแรงกรด-ด่างของดิน

 

ดินที่เป็นกรดจัด มีผลเสียอย่างไร?

ดินกรด หรือ ดินเปรี้ยว จัดอยู่ในประเภทดินที่มีปัญหาทางด้านการเกษตร คือ เป็นดินที่มีคุณสมบัติทางกายภาพและเคมีไม่เหมาะสมหรือเหมาะสมน้อยสำหรับการเพาะปลูก ทำให้พืชไม่สามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตตามปกติได้

ดินกรด หรือ ดินเปรี้ยว คือ  ดินที่มีสภาพความเป็นกรดสูงมาก เนื่องจากอาจจะมี กำลังมี หรือได้เคยมีกรดกำมะถันซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจากการเกิดดินชนิดนี้อยู่ในหน้าตัดของดิน และปริมาณของกรดกำมะถันที่เกิดขึ้นนั้นมีมากพอที่จะมีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสมบัติของดินและการเจริญเติบโตของพืชในบริเวณนั้น

ดินกรด หรือ ดินเปรี้ยว จึงมีผลเสียต่อพืชดังนี้

  • ธาตุบางอย่างจะละลายน้ำในดิน (ที่มีสภาพเป็นกรด) ได้ดีขึ้น ทำให้พืชดูดธาตุนี้เข้าไปในราก-ต้น จนทำให้เกิดเป็นพิษต่อพืช โดยเฉพาะ
    – อลูมิเนียม จะทำให้รากพืชถูกทำลาย/ไม่เจริญเติบโต
    – แมงกานีส ใบมีจุดสีเหลือง-น้ำตาล
  • ในขณะเดียวกัน ทำให้ธาตุอาหารบางอย่างละลายน้ำในดินได้น้อยลงหรือถูกชะล้างไป เช่น ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม แมกนีเซียม (ดูแผนภูมิด้านล่าง)
  • จุลินทรีย์ดินที่ชอบ/ทนสภาพความเป็นกรดจะเพิ่มจำนวน  จุลินทรีย์ที่ไม่ทนกรด (ไรโซเบียม ที่ตรึงไนโตรเจน โดยเกิดเป็นปมที่รากของพืชตระกูลถั่ว) จะลดจำนวน-ตาย

 

แนวทางการจัดการดินที่เป็นกรด

ควรจะใช้หลายมาตรการประกอบกัน คือ

  • ลดการใช้ปุ๋ยเคมี โดยเฉพาะปุ๋ยไนโตรเจน
  • ใช้ปูนขาว โดโลไมท์ เปลือกหอย ขี้เถ้า เพื่อลดความเป็นกรดในดิน
  • ในกรณีที่มีน้ำเพียงพอ ควรระบายน้ำที่มีความเป็นกรดสูงออกจากแปลง แล้วขังน้ำใหม่ ที่มีสภาพความเป็นกรดน้อยกว่าแทน

 

 


อ้างอิง :
tistr.or.th
reennet.or.th

 

แชร์บทความนี้

เพิ่มเราเป็นเพื่อน